Etapy preferencyjnego oskładkowania

Nowy przedsiębiorca w Polsce ma do dyspozycji trzy kolejne etapy obniżonych składek ZUS. W teorii system wygląda przejrzyście: sześć miesięcy bez składek społecznych, potem dwa lata od obniżonej podstawy, a na końcu Mały ZUS Plus uzależniony od dochodu. W praktyce każdy z tych etapów ma swoje warunki, wyłączenia i terminy, przy których błędy zdarzają się regularnie. Ten artykuł rozkłada cały ciąg na czynniki pierwsze – z konkretnymi kwotami na 2026 rok i wskazaniem, gdzie najczęściej potykają się klienci biur rachunkowych.

Trzy etapy preferencji ZUS – schemat ogólny

Zanim przejdziemy do szczegółów każdego etapu, jedno zdanie orientacyjne:

• Etap 1 – Ulga na start: maksymalnie 6 miesięcy – zero składek społecznych, tylko zdrowotna.

• Etap 2 – Preferencyjne składki ZUS: maksymalnie 24 miesiące – składki od podstawy 1 441,80 zł (30% minimalnego wynagrodzenia).

• Etap 3 – Mały ZUS Plus: maksymalnie 36 miesięcy w ciągu 60 miesięcy prowadzenia działalności – składki od podstawy obliczonej z dochodu.

Etapy następują kolejno – nie można ich odwrócić ani pominąć (z jednym wyjątkiem: z ulgi na start można zrezygnować i przejść od razu do etapu 2). Nie można też „wydłużyć” żadnego etapu ponad ustawowy limit.

Ważna zasada wspólna dla wszystkich etapów: składka zdrowotna jest obowiązkowa zawsze i z każdego tytułu osobno, niezależnie od tego, z którego etapu korzysta przedsiębiorca.

ETAP 1: Ulga na start

Na czym polega

Ulga na start (art. 18 ust. 1 ustawy z 6 marca 2018 r. – Prawo przedsiębiorców) daje nowym przedsiębiorcom prawo do nieopłacania składek na ubezpieczenia społeczne przez pierwsze 6 miesięcy działalności. W tym czasie obowiązkowa jest wyłącznie składka na ubezpieczenie zdrowotne.

Składki, których przedsiębiorca nie płaci w czasie ulgi:

• ubezpieczenie emerytalne,

• ubezpieczenie rentowe,

• ubezpieczenie wypadkowe,

• dobrowolne ubezpieczenie chorobowe (co oczywiste – skoro nie opłaca się obowiązkowych, nie można przystąpić do dobrowolnego),

• Fundusz Pracy i Fundusz Solidarnościowy.

Kto nie może skorzystać – wyłączenia

Z ulgi na start są wykluczone osoby, które:

• prowadziły lub prowadzą działalność gospodarczą – a ściślej: podejmują działalność w ciągu 60 miesięcy od dnia jej ostatniego zawieszenia lub zakończenia. Przedsiębiorca, który zamknął poprzednią firmę 4 lata temu i otwiera nową – nie może skorzystać z ulgi.

• wykonują działalność na rzecz byłego pracodawcy – jeśli w ramach działalności świadczą usługi odpowiadające czynnościom wykonywanym jako pracownik u tego pracodawcy w bieżącym lub poprzednim roku kalendarzowym.

Pułapka dla biur rachunkowych: Ten drugi warunek to najczęstsze źródło błędu przy „przejściu z etatu na B2B”. Jeśli klient rozwiązał umowę o pracę z firmą X w grudniu 2025 r. i od stycznia 2026 r. prowadzi JDG świadcząc usługi dla tej samej firmy X – nie może skorzystać ani z ulgi na start, ani z preferencyjnych składek w 2026 r. (bo poprzedni rok to 2025). Wyłączenie dotyczy bieżącego i poprzedniego roku – czyli potencjalnie aż do końca 2027 r. przy zmianie pracy w 2026 r.

Jak liczyć 6 miesięcy

Ulga trwa przez pierwsze 6 pełnych miesięcy kalendarzowych od dnia podjęcia działalności. Miesiąc, w którym firma jest rejestrowana, liczy się jako pełny tylko wtedy, gdy działalność zaczęła się pierwszego dnia tego miesiąca. Jeśli firma startuje np. 15 marca – marzec nie jest pełnym miesiącem ulgi, więc 6 miesięcy biegnie od kwietnia do września.

Po upływie 6 miesięcy ulga wygasa automatycznie. Nie trzeba składać żadnego dodatkowego wniosku – wystarczy wyrejestrować się z kodu 05 40 i zarejestrować na odpowiedni kod preferencyjny lub pełny.

Rezygnacja z ulgi na start

Ulga na start jest dobrowolna – można z niej zrezygnować i od następnego miesiąca przejść do preferencyjnych składek. Decyzja jest nieodwracalna: raz rezygnując z ulgi, nie można do niej wrócić.

Kiedy rezygnacja ma sens? Gdy klient planuje korzystać z zasiłku chorobowego lub macierzyńskiego z działalności – do ubezpieczenia chorobowego można przystąpić dopiero po przejściu do etapu 2 (preferencyjne składki), bo dopiero wtedy opłacane są składki społeczne.

Formularz i kod ZUS

Zgłoszenie w czasie ulgi na start: ZUS ZZA (tylko ubezpieczenie zdrowotne) z kodem tytułu ubezpieczenia 05 40.

ETAP 2: Preferencyjne składki ZUS („mały ZUS”)

Na czym polega

Po wygaśnięciu ulgi na start (lub od razu, jeśli z niej zrezygnowano) przedsiębiorca może przez 24 miesiące opłacać składki od obniżonej podstawy: 30% minimalnego wynagrodzenia.

W 2026 roku: - Minimalne wynagrodzenie: 4 806 zł (Rozporządzenie Rady Ministrów z 11 września 2025 r., Dz.U. poz. 1242) - Podstawa preferencyjnych składek: 1 441,80 zł (30% × 4 806 zł)

Kwoty składek od podstawy 1 441,80 zł w 2026 r.

Stawka wypadkowa 1,67% obowiązuje dla płatników zgłaszających do 9 ubezpieczonych. Należy mieć na uwadze, że stawka wypadkowa jest ustalana przez ZUS co roku od 1 kwietnia na podstawie danych o wypadkowości w danej grupie PKD – może ulec zmianie od kwietnia 2026 r. Przed zastosowaniem stawki po 1 kwietnia 2026 r. należy zweryfikować jej aktualną wysokość.

Dla porównania: składki od pełnej podstawy ZUS w 2026 r. wynoszą łącznie ok. 1 788 zł miesięcznie (bez chorobowej). Różnica to ponad 1 300 zł miesięcznie – czyli ponad 15 000 zł w skali roku.

Fundusz Pracy i Fundusz Solidarnościowy na etapie preferencyjnym

Fundusz Pracy i Fundusz Solidarnościowy opłacane są wyłącznie wtedy, gdy podstawa wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe wynosi co najmniej tyle, ile minimalne wynagrodzenie za pracę. Przy podstawie preferencyjnej wynoszącej 1 441,80 zł (czyli poniżej 4 806 zł minimalnego wynagrodzenia) – FP i FS nie są opłacane na etapie preferencyjnym.

Kto nie może skorzystać

Warunki wyłączające z preferencyjnych składek są analogiczne jak przy uldze na start:

• prowadzenie działalności w ciągu ostatnich 60 miesięcy (warunek 60 miesięcy),

• wykonywanie czynności dla byłego pracodawcy (warunek „byłego pracodawcy”).

Dodatkowo z preferencyjnych składek wykluczone są osoby, które korzystają z Małego ZUS Plus (etap 3 nie może trwać równolegle z etapem 2).

Jak liczyć 24 miesiące

Podobnie jak przy uldze na start – liczy się pełne miesiące kalendarzowe. Miesiąc, w którym przedsiębiorca przechodzi z ulgi na start do preferencyjnych składek, liczy się jako pełny miesiąc preferencyjny.

Ważna zasada: Jeśli przedsiębiorca korzystał z ulgi na start przez pełne 6 miesięcy (np. styczeń–czerwiec), to 24 miesiące preferencyjne biegną od lipca – do końca czerwca za 2 lata. To daje łącznie 30 miesięcy objętych preferencjami składkowymi od dnia założenia firmy (6 + 24).

Ubezpieczenie chorobowe na etapie preferencyjnym

W przeciwieństwie do ulgi na start, przy preferencyjnych składkach można przystąpić do dobrowolnego ubezpieczenia chorobowego. Składka wynosi 2,45% podstawy, czyli 35,32 zł miesięcznie. To warunek konieczny do uzyskania zasiłku chorobowego i macierzyńskiego z działalności.

Okres wyczekiwania na zasiłek: 90 dni nieprzerwanego ubezpieczenia chorobowego. Przedsiębiorca, który w dniu 1 lipca przeszedł z ulgi na start na preferencyjne składki i od razu zgłosił się do chorobowego – pierwszy zasiłek może otrzymać najwcześniej za zdarzenie ubezpieczeniowe po 28 września.

Formularz i kod ZUS

Zgłoszenie przy preferencyjnych składkach: ZUS ZUA (pełne ubezpieczenia społeczne + zdrowie) z kodem tytułu ubezpieczenia 05 70 (lub 05 72 dla osób z przyznaną rentą z tytułu niezdolności do pracy).

Przejście z ulgi na start do etapu 2 wymaga: - Wyrejestrowania z ZUS ZWUA (kod 05 40), - Zgłoszenia ZUS ZUA (kod 05 70), - obydwa dokumenty do 7 dni od dnia zakończenia ulgi na start.

ETAP 3: Mały ZUS Plus

Na czym polega – i co się zmieniło od 2026 r.

Mały ZUS Plus (art. 18c ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych) to ulga dla drobnych przedsiębiorców, którzy zakończyli etap preferencyjnych składek. Podstawa wymiaru składek jest tu indywidualna – obliczana z dochodu uzyskanego w poprzednim roku.

Od 1 stycznia 2026 r. zmieniły się zasady liczenia okresu korzystania z ulgi. Poprzednio było to 36 miesięcy w ciągu ostatnich 60 miesięcy. Od 2026 r. zmieniono sposób obliczania: 36 miesięcy w ciągu każdego okresu 60 miesięcy kalendarzowych prowadzenia działalności. Liczenie zaczyna się od pierwszego miesiąca, w którym zastosowano ulgę.

Co to oznacza w praktyce: Zmiana jest korzystna dla przedsiębiorców, którzy wcześniej wyczerpali 36 miesięcy przed 2026 r. Od stycznia 2026 r. mogą skorzystać z kolejnych 36 miesięcy w nowym, następnym 60-miesięcznym okresie – o ile spełniają pozostałe warunki.

Warunki korzystania z Małego ZUS Plus

Dwa podstawowe warunki:

1. Przychód z działalności za 2025 r. nie przekroczył 120 000 zł (jeśli działalność prowadzona przez cały rok)

2. Działalność prowadzona przez co najmniej 60 dni w poprzednim roku kalendarzowym

Jeśli działalność była prowadzona przez część 2025 r. – limit 120 000 zł proporcjonalnie się obniża.

Kto nie może korzystać z Małego ZUS Plus

MZP nie przysługuje m.in. gdy:

• w ciągu ostatnich 60 miesięcy prowadzenia DG wykorzystano już 36 miesięcy MZP,

• spełniane są warunki do preferencyjnych składek (etap 2 – czyli nie minął jeszcze 24-miesięczny okres),

• w poprzednim roku prowadzono DG przez mniej niż 60 dni,

• w poprzednim roku rozliczano się kartą podatkową i korzystano ze zwolnienia z VAT,

• podlegano ubezpieczeniom społecznym z tytułu innej pozarolniczej działalności (np. jako wspólnik spółki jawnej, komandytowej, twórca, artysta, wolny zawód – w 2025 r.),

• wykonuje się te same zadania, które wykonywało się jako pracownik dla byłego/obecnego pracodawcy.

Jak oblicza się podstawę składek w Małym ZUS Plus

To najważniejszy mechanizm – i najtrudniejszy do wytłumaczenia klientom. Składki nie są tu stałe – zależą od dochodu.

Krok 1 – Oblicz przeciętny miesięczny dochód za 2025 r.:

Uwaga: W mianowniku zawsze 365 (lub 366 dla roku przestępnego), niezależnie od liczby miesięcy prowadzenia działalności. Wynik jest uśrednieniem dziennym przeliczonym na miesiąc.

Krok 2 – Oblicz podstawę składek:

Krok 3 – Sprawdź widełki: - Minimum: 1 441,80 zł (30% minimalnego wynagrodzenia 2026) - Maksimum: 5 652,00 zł (60% prognozowanego przeciętnego wynagrodzenia 2026)

Jeśli obliczona podstawa jest niższa od minimum – stosuje się minimum (1 441,80 zł). Jeśli przekracza maksimum – stosuje się maksimum (5 652,00 zł).

Szczególne zasady obliczania dochodu dla ryczałtowców

Dla podatników rozliczających się ryczałtem ewidencjonowanym (i kartą podatkową bez zwolnienia VAT) dochód do celów MZP oblicza się inaczej niż dochód podatkowy:

To istotna różnica wobec podatku liniowego i skali, gdzie dochód to rzeczywisty wynik finansowy (przychód minus koszty). Ryczałtowiec o przychodzie 100 000 zł i kosztach 60 000 zł ma dochód podatkowy 40 000 zł, ale dla MZP „dochód” wynosi 50 000 zł (100 000 × 0,5). Przy wysokich kosztach rzeczywistych – MZP może być mniej korzystny dla ryczałtowca niż dla przedsiębiorcy na liniowym.

Ważne: Do rocznego dochodu należy doliczyć składki na ubezpieczenia społeczne zaliczone do kosztów uzyskania przychodu. Pominięcie tego kroku zaniża podstawę i może skutkować korektą ze strony ZUS.

Przykład obliczenia podstawy MZP

Dane: - Podatnik na ryczałcie ewidencjonowanym - Przychód za 2025 r.: 84 000 zł (działalność przez cały rok) - Przychód 84 000 zł < 120 000 zł – warunek spełniony

Obliczenia:

1. Dochód dla MZP: 84 000 zł × 0,5 = 42 000 zł

2. Przeciętny miesięczny dochód: (42 000 zł / 365 dni) × 30 = 3 452,05 zł

3. Podstawa składek: 3 452,05 zł × 0,5 = 1 726,03 zł

4. Sprawdzenie widełek: 1 726,03 zł > 1 441,80 zł (min.) i < 5 652,00 zł (maks.) ✓

Składki od podstawy 1 726,03 zł:

Ważne: Powyższe kwoty dotyczą wyłącznie składek społecznych. Składka zdrowotna dla ryczałtowca z przychodem 84 000 zł (II próg - do 300 000 zł) naliczana jest odrębnie i nie ulega obniżeniu z tytułu Małego ZUS Plus.

• Porównanie do etapu 2 (preferencyjne): 281,44 + 115,34 + 35,32 = 432,10 zł

• Porównanie do pełnego ZUS: 1 103,27 + 452,16 + 138,47 = 1 693,90 zł

Mały ZUS Plus plasuje się pomiędzy – jest droższy niż preferencyjne, ale tańszy od pełnego ZUS.

Terminy zgłoszenia do Małego ZUS Plus

Termin standardowy: Do 31 stycznia danego roku, w którym przedsiębiorca chce korzystać z MZP.

Uwaga: Termin dotyczy też sytuacji, gdy 31 grudnia poprzedniego roku upłynął 24-miesięczny okres preferencyjnych składek. Wtedy do 31 stycznia należy złożyć ZWUA (kod 05 70) i ZUA (kod 05 90).

Termin po 31 stycznia: 7 dni od dnia spełnienia warunków – gdy warunki zostają spełnione w trakcie roku (np. po zakończeniu preferencyjnych składek w marcu lub po wznowieniu działalności).

⚠️ Krytyczne: Niezłożenie dokumentów do 31 stycznia = brak możliwości korzystania z MZP przez cały rok. Następna szansa dopiero w kolejnym roku. To jedna z najdroższych pomyłek administracyjnych – kosztuje klienta nawet kilkanaście tysięcy złotych różnicy w składkach.

Formularz i kod ZUS

Przejście z preferencyjnych składek do Małego ZUS Plus: - ZUS ZWUA – wyrejestrowanie z kodu 05 70 (lub 05 72), - ZUS ZUA – zgłoszenie z kodem 05 90 (lub 05 92 dla rencistów).

Obok dokumentów zgłoszeniowych, w deklaracji rozliczeniowej ZUS DRA cz. II za styczeń (termin do 20 lutego) przekazuje się dane o: - rocznym przychodzie za 2025 r., - rocznym dochodzie za 2025 r., - zastosowanej formie opodatkowania, - wyliczonej podstawie wymiaru składek.

Niezłożenie ZUS DRA cz. II w terminie skutkuje ustaleniem przez ZUS podstawy w wysokości 60% prognozowanego przeciętnego wynagrodzenia (5 652 zł) – a więc maksymalnej, co niweczy sens ulgi.

Zestawienie: trzy etapy obok siebie

Pułapki i najczęstsze błędy

Pułapka 1: „Były pracodawca” – zakres wyłączenia jest szerszy niż myślisz

Wyłączenie dotyczy nie tylko pracownika, który odszedł z firmy i od razu otworzył JDG. Dotyczy też sytuacji, gdy:

• klient zmienił pracodawcę rok temu, ale dawny pracodawca jest jednym z jego klientów w JDG,

• klient pracuje na etacie (innym) i prowadzi JDG, ale świadczy usługi dla obecnego pracodawcy z etatu (tak – obecny pracodawca jest również wyłączeniem, jeśli zakres czynności się pokrywa).

Konsekwencja błędu: brak prawa do etapu 1 i 2, konieczność opłacania pełnych składek od początku + zaległości z odsetkami.

Pułapka 2: Automatyczne przejście między etapami – nie istnieje

ZUS nie przełącza przedsiębiorcy między etapami automatycznie. Po zakończeniu ulgi na start klient musi samodzielnie złożyć ZWUA i ZUA w ciągu 7 dni. Przeoczenie tego terminu nie powoduje przejścia na preferencyjne – powoduje objęcie pełnymi składkami od następnego miesiąca lub brak ubezpieczenia.

Warto ustawić w kalendarzu przypomnienie: 7 dni przed wygaśnięciem każdego etapu.

Pułapka 3: 31 stycznia – twarda data bez przebaczenia

Termin zgłoszenia do Małego ZUS Plus to jedno z nielicznych miejsc w prawie ZUS, gdzie uchybienie nie da się naprawić wnioskiem o przywrócenie terminu. Jeśli klient spełnia warunki od stycznia, ale nie złoży dokumentów do 31 stycznia – traci ulgę na cały rok. Nie ma wyjątków, nie ma ulgi w terminie spóźnionym.

Warto wiedzieć, że po wyczerpaniu wszystkich etapów preferencyjnych przedsiębiorca może jeszcze skorzystać z wakacji składkowych ZUS – to dodatkowe narzędzie optymalizacji dostępne raz w roku, niezależnie od etapu składkowego.

Pułapka 4: MZP a ryczałt – współczynnik 0,5 to nie to samo co dochód

Ryczałtowiec z przychodem 100 000 zł i kosztami 60 000 zł ma: - Dochód podatkowy: 40 000 zł (ale ryczałt i tak nie uwzględnia kosztów) - Dochód dla MZP: 50 000 zł (100 000 × 0,5)

Baza do obliczenia podstawy MZP jest u ryczałtowca zawsze wyższa niż u podatnika na liniowym z identycznym zyskiem faktycznym. Przy bardzo wysokiej kosztochłonności (koszty > 50% przychodów) – podatnik na liniowym z tym samym przychodem będzie miał niższą podstawę MZP niż ryczałtowiec.

Pułapka 5: ZUS DRA cz. II – zapomniana deklaracja

Samo złożenie ZUA z kodem 05 90 to za mało. Do 20 lutego za styczeń należy przekazać ZUS DRA cz. II z danymi o przychodzie, dochodzie i formie opodatkowania za rok poprzedni. Brak tej deklaracji = ZUS przyjmuje maksymalną podstawę 5 652 zł i nalicza składki od tej kwoty. Korektę można złożyć, ale wiąże się to z koniecznością wyjaśnień.

Mały ZUS Plus a ubezpieczenie zdrowotne

Jest to częste nieporozumienie: Mały ZUS Plus obniża tylko składki na ubezpieczenia społeczne. Składka zdrowotna jest obliczana według odrębnych zasad – zależnie od formy opodatkowania:

• Ryczałt ewidencjonowany: 9% od podstawy uzależnionej od progu przychodowego (trzy progi: do 60 000 zł / do 300 000 zł / powyżej 300 000 zł).

• Skala podatkowa: 9% od dochodu, nie mniej niż 9% × 75% przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia (minimalna składka w 2026 r. do weryfikacji w obwieszczeniu Ministra Zdrowia).

• Podatek liniowy: 4,9% od dochodu (nie mniej niż 9% × 75% przeciętnego wynagrodzenia).

Niższe składki ZUS z tytułu MZP nie obniżają składki zdrowotnej. Szczegółowe zasady rocznego rozliczenia składki zdrowotnej – w tym różnice między formami opodatkowania i terminy – opisujemy osobno.

Lista kontrolna dla biur rachunkowych

Przy obsłudze klientów na wczesnym etapie działalności – sprawdź co miesiąc:

• Czy klient spełnia warunek 60-miesięcznej przerwy od poprzedniej DG?

• Czy klient nie świadczy usług dla byłego lub obecnego pracodawcy w zakresie pokrywającym się z etatem?

• Kiedy upływa 6-miesięczny okres ulgi na start? (data w kalendarzu + 7-dniowy alarm)

• Kiedy upływa 24-miesięczny okres preferencyjnych składek? (data + alarm: 31 stycznia przed końcem roku lub 7 dni)

• Czy klient spełnia warunek MZP (przychód za poprzedni rok ≤ 120 000 zł)?

• Czy działalność prowadzona była przez co najmniej 60 dni w poprzednim roku?

• Czy złożono ZUS DRA cz. II do 20 lutego (po przejściu na MZP w styczniu)?

• Czy podstawę MZP obliczono z uwzględnieniem korekty o składki ZUS zaliczone do kosztów?

• Dla ryczałtowców: czy zastosowano współczynnik 0,5 od przychodów (nie dochodu podatkowego)?

• Czy klient korzystający z MZP ma potwierdzone 36 miesięcy w nowym 60-miesięcznym oknie od 2026 r.?

FAQ

Czy można korzystać z ulgi na start i jednocześnie być zatrudnionym na etacie?

Tak – zbieg tytułów (JDG + etat) nie wyklucza ulgi na start. Klient na etacie otwierający firmę może korzystać z ulgi na start i płacić tylko zdrowotną z JDG. Etat nie zastępuje i nie wyklucza ulgi – to odrębne mechanizmy.

Czy klient, który wyczerpał preferencyjne składki w 2025 r., może od razu przejść na MZP w 2026 r.?

Tak – jeśli spełnia warunki MZP (przychód za 2025 r. ≤ 120 000 zł, co najmniej 60 dni działalności w 2025 r. i pozostałe warunki). Musi złożyć ZWUA (05 70) i ZUA (05 90) do 31 stycznia 2026 r.

Co się dzieje z osobą, która przekroczyła 120 000 zł przychodu w trakcie roku MZP?

Przekroczenie limitu w trakcie roku korzystania z MZP nie pozbawia ulgi za bieżący rok. Limit 120 000 zł oceniany jest na podstawie przychodu za rok poprzedni – na etapie kwalifikacji do ulgi. Jeśli w 2026 r. przychód przekroczy 120 000 zł, klient straci prawo do MZP dopiero od 2027 r. (jeśli w kolejnym roku nadal przekracza limit).

Czy można rezygnować i wracać do Małego ZUS Plus w trakcie roku?

Można zrezygnować z MZP w trakcie roku – wtedy za miesiąc rezygnacji i kolejne miesiące do końca roku płaci się składki od podstawy 60% PPW (5 652 zł). Powrotu do MZP w tym samym roku już nie ma – tylko od kolejnego stycznia.

Klient ma dwa wpisy w CEIDG – czy limity liczy się dla każdej działalności osobno?

Nie – limity (zarówno 120 000 zł, jak i 24 miesiące preferencyjnych i 36 miesięcy MZP) dotyczą osoby fizycznej, a nie poszczególnych wpisów. Osoba fizyczna wpisana do CEIDG, niezależnie od liczby wpisów, podlega jednemu reżimowi ubezpieczeniowemu.

Czy klientka na macierzyńskim nadal może korzystać z MZP?

Tak – prawo do MZP nie zostaje utracone przez pobieranie zasiłku macierzyńskiego. Klientka, która chce korzystać z MZP po powrocie z macierzyńskiego (lub równolegle, jeśli prowadzi działalność), powinna zgłosić się do ZUS w terminie 31 stycznia lub 7 dni od spełnienia warunków.

Czy zbieg JDG z umową zlecenie wpływa na obowiązek opłacania składek społecznych z działalności?

Tak - i zasady są inne niż przy etacie. Kluczowe kryterium to wysokość podstawy wymiaru składek z umowy zlecenia względem 60% prognozowanego przeciętnego wynagrodzenia (2026: 5 652 zł): 

• Podstawa ze zlecenia < 5 652 zł - składki społeczne z JDG są obowiązkowe; zleceniodawca i tak odprowadza składki ze zlecenia, ale nie zastępuje to obowiązku z JDG. 

• Podstawa ze zlecenia ≥ 5 652 zł - przedsiębiorca wybiera, z którego tytułu opłaca składki społeczne jako obowiązkowe (JDG albo zlecenie); drugi tytuł staje się dobrowolny. 

Błędne zastosowanie zasad etatowych do zlecenia to częsty błąd w biurach - przy etacie nie ma takiego wyboru, przy zleceniu jest. 

Podsumowanie

System trzyetapowych preferencji ZUS daje nowym przedsiębiorcom łącznie do 66 miesięcy (6 + 24 + 36) obniżonych obciążeń składkowych - przy założeniu spełnienia wszystkich warunków na każdym etapie, w tym limitu przychodu 120 000 zł warunkującego dostęp do etapu 3.

W praktyce bariery wejścia na każdy kolejny etap są inne:

• Etap 1 i 2 wycinają klientów „przechodzących z etatu” u tego samego pracodawcy – błąd bardzo kosztowny i trudny do naprawienia wstecznie.

• Etap 3 (MZP) wymaga precyzji administracyjnej: termin 31 stycznia, deklaracja DRA cz. II do 20 lutego i prawidłowe obliczenie podstawy od dochodu (a nie przychodu).

• Zmiana zasad MZP od 2026 r. daje z kolei szansę odświeżenia ulgi przedsiębiorcom, którzy wyczerpali stary limit – warto przeprowadzić tę weryfikację u wszystkich klientów, którzy korzystali z MZP przed 2026 r.

Chcesz mieć pewność, że żaden termin ZUS nie umknie i każdy klient spełnia wszystkie warunki ulg? Wypróbuj Księgoboty – narzędzie, które automatycznie pilnuje dat i zmian w przepisach. Przetestuj je zupełnie bezpłatnie przez 14 dni po rejestracji na ksiegoboty.pl.