Danina solidarnościowa 2026 - kto płaci, od kiedy i jak obliczyć?

Milion złotych dochodu brzmi jak okrągła, umowna granica. Ustawodawca potraktował ją jednak zupełnie serio: dokładnie od tej kwoty zaczyna się danina solidarnościowa - dodatkowy podatek w wysokości 4%, który funkcjonuje w systemie od 2019 roku, a co roku wciąż zaskakuje podatników i ich księgowych. Nie dlatego, że jest skomplikowana w swojej strukturze. Dlatego, że prawie każdy, kto po raz pierwszy ją liczy, popełnia ten sam błąd: zakłada, że działa jak zwykły drugi próg podatkowy. Nie działa.

Ten artykuł wyjaśnia, od czego naprawdę płacisz daninę, co do podstawy nie wchodzi, jak poprawnie wypełnić DSF-1 i dlaczego ryczałtowiec z przychodem 2 mln złotych może tej daniny nigdy nie zapłacić.

Czym jest danina solidarnościowa?

Danina solidarnościowa to odrębne świadczenie publiczne - nie jest częścią podatku dochodowego, chociaż liczona jest na podstawie danych z zeznań PIT. Wprowadzono ją ustawą z 23 października 2018 r. o Solidarnościowym Funduszu Wsparcia Osób Niepełnosprawnych. Od 2019 roku zasilała Fundusz Solidarnościowy. Od 1 stycznia 2023 r. środki z daniny trafiają do Funduszu Solidarnościowego działającego jako rachunek w ramach Funduszu Pracy.

Podstawa prawna: art. 30h ustawy z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych
Stawka: 4% podstawy obliczenia
Próg: nadwyżka ponad 1 000 000 zł sumy kwalifikowanych dochodów

Kto płaci - zakres podmiotowy

Osoby fizyczne i tylko one

Danina solidarnościowa dotyczy wyłącznie osób fizycznych. Nie dotyczy spółek z o.o., spółek akcyjnych, spółdzielni i innych podatników CIT, fundacji rodzinnych jako takich (choć fundatorzy/beneficjenci mogą płacić daninę od własnych dochodów), spółek jawnych czy partnerskich jako podmiotów , ale ich wspólnicy (osoby fizyczne) mogą płacić daninę od przypisanego im dochodu.

Zakres podmiotowy obejmuje zarówno polskich rezydentów podatkowych, jak i nierezydentów osiągających w Polsce dochody podlegające opodatkowaniu na zasadach wskazanych w art. 30h ustawy o PIT.

Jeśli prowadzisz jednoosobową działalność gospodarczą i zastanawiasz się, jak danina wpisuje się w całość Twoich obowiązków podatkowych w 2026 roku, przeczytaj nasz kompleksowy przewodnik: JDG w 2026 - zmiany w ZUS, VAT i formach opodatkowania.

Próg 1 000 000 zł - jak go rozumieć

Próg nie dotyczy przychodu, lecz sumy kwalifikowanych dochodów (z konkretnych kategorii wskazanych w ustawie). Możesz mieć przychód 5 mln zł z ryczałtu i nie zapłacić daniny ani grosza. Możesz mieć dochód 1 001 000 zł z etatu i podatku liniowego łącznie i zapłacić 4% od tych 1 000 zł nadwyżki, czyli 40 zł. Mechanizm jest bardzo precyzyjny.

Co wchodzi do podstawy obliczenia daniny

Podstawa obliczenia daniny solidarnościowej to nadwyżka ponad 1 000 000 zł z sumy następujących dochodów (po odliczeniu składek na ubezpieczenia społeczne):

1. Dochody z działalności opodatkowanej według skali podatkowej (12% i 32%)
   Wykazywane w PIT-36 lub PIT-37(w zależności od źródeł dochodu). Obejmują m.in.: wynagrodzenie ze stosunku pracy i umów pochodnych, dochody z działalności gospodarczej na zasadach ogólnych, dochody z działalności wykonywanej osobiście (umowy zlecenia, o dzieło, kontrakty menedżerskie), emerytury, renty, dochody z praw autorskich i pokrewnych, dochody z najmu (jeśli opodatkowane na zasadach ogólnych, a nie ryczałtem).

2. Dochody z działalności gospodarczej opodatkowanej podatkiem liniowym 19%
   Wykazywane w PIT-36L. Dotyczy to również działów specjalnych produkcji rolnej prowadzonych według ksiąg rachunkowych z liniowym.

Jeśli Twój klient rozważa wybór podatku liniowego lub zastanawia się, czy ta forma jest dla niego opłacalna, sprawdź szczegółową analizę: Podatek liniowy 19% - zasady, składka zdrowotna i opłacalność w 2026 roku.

3. Dochody z odpłatnego zbycia papierów wartościowych i pochodnych instrumentów finansowych (art. 30b ustawy o PIT)
   Wykazywane w PIT-38. Obejmuje: zysk ze sprzedaży akcji i udziałów, dochody z realizacji opcji i instrumentów pochodnych, dochody ze zbycia udziałów w spółdzielni.

4. Dochody z zagranicznej jednostki kontrolowanej (art. 30f ustawy o PIT)
   Wykazywane w PIT-CFC. Dotyczy podatników kontrolujących zagraniczne spółki.

Ważna uwaga dotycząca dochodów zagranicznych
Jeżeli podatnik osiąga dochody za granicą rozliczane metodą proporcjonalnego odliczenia (np. z UK, USA, Portugalii), dochody te wchodzą do sumy uwzględnianej przy obliczaniu podstawy daniny, ale nie jako osobna kategoria, lecz jako element dochodów z konkretnego źródła (np. działalności, pracy, kapitałów). Decydujące jest źródło i sposób opodatkowania danego dochodu w Polsce, a nie sam fakt jego zagranicznego pochodzenia.

Odliczenia pomniejszające podstawę

Od sumy kwalifikowanych dochodów odlicza się zapłacone składki na ubezpieczenia społeczne (emerytalne, rentowe, chorobowe, wypadkowe) - zarówno potrącone przez płatnika, jak i zapłacone bezpośrednio przez podatnika, w zakresie nieodliczonym już w zeznaniach PIT. Po tym odliczeniu - jeśli suma przekracza 1 000 000 zł - danina wynosi 4% od nadwyżki.

Co NIE wchodzi do podstawy - precyzyjna lista wyłączeń

To jest ten fragment, który sprawia najwięcej kłopotów w praktyce biur rachunkowych. Katalog dochodów objętych daniną jest zamknięty - wszystko, czego w art. 30h nie ma, jest poza podstawą.

Przychody z ryczałtu ewidencjonowanego i karty podatkowej

Ryczałt opodatkowuje przychody, nie dochody, i jest odrębnym reżimem podatkowym. Artykuł 30h ustawy o PIT nie wymienia przychodów ryczałtowych wśród składników podstawy daniny. Ryczałtowiec z przychodem 3 mln złotych nie płaci daniny solidarnościowej od tych przychodów - nawet jeśli ma wystawione faktury na wielomilionowe kwoty.

Szczegółowe zasady opodatkowania ryczałtem, stawki i limity na 2026 rok znajdziesz w artykule: Ryczałt 2026 – nowości i zasady.

Dywidendy i odsetki opodatkowane 19% zryczałtowanym podatkiem (art. 30a ustawy o PIT)

Dywidendy z polskich i zagranicznych spółek, odsetki od lokat, przychody z funduszy kapitałowych - opodatkowane zryczałtowanym 19% podatkiem na podstawie art. 30a - nie wchodzą do sumy, od której liczy się próg 1 mln zł.

Uwaga: dochody z art. 30b (sprzedaż akcji, udziałów) WCHODZĄ do podstawy. To inna pozycja niż dywidendy z art. 30a.

Dochody z kwalifikowanych praw własności intelektualnej - IP Box (art. 30ca ustawy o PIT)

Dochody opodatkowane preferencyjną stawką 5% w ramach ulgi IP Box nie znajdują się w katalogu art. 30h i nie tworzą podstawy daniny.

Jeśli obsługujesz klientów korzystających z IP Box i chcesz sprawdzić, kto może skorzystać z tej ulgi w 2026 roku, przeczytaj: IP Box w 2026 – zasady ulgi, kwalifikowane prawa i ewidencja B+R.

Dochody zwolnione przedmiotowo z PIT (art. 21 ustawy o PIT)

Dochody zwolnione np. na podstawie art. 21 ust. 1 pkt 63a (SSE/PSI) czy pkt 132 (ulga dla młodych) - nie zwiększają podstawy daniny.

Przychody z prywatnego zbycia nieruchomości

Sprzedaż mieszkania lub gruntu przez osobę fizyczną (art. 10 ust. 1 pkt 8 ustawy o PIT) nie jest częścią katalogu z art. 30h.

Wygrane w konkursach i loteriach (art. 30 ust. 1 pkt 2 ustawy o PIT)

Opodatkowane zryczałtowanym podatkiem poza skalą - nie wchodzą do podstawy daniny.

Przychody opodatkowane podatkiem zryczałtowanym z umów do 200 zł

Małe umowy zlecenia do 200 zł, opodatkowane ryczałtem 12% - wyłączone z podstawy daniny.

Ulgi podatkowe a danina solidarnościowa - zamknięty katalog odliczeń

Danina solidarnościowa ma własne, zamknięte zasady pomniejszania podstawy. Oznacza to, że nie wszystkie ulgi znane z PIT mogą obniżyć daninę!

Ulgi, które NIE pomniejszają podstawy daniny:

• Ulga badawczo-rozwojowa (B+R) - Dyrektor KIS potwierdził w interpretacji nr 0115-KDIT3.4011.516.2020.1.KR, że dodatkowe koszty B+R nie pomniejszają podstawy do obliczenia daniny solidarnościowej,

• Ulga na robotyzację,

• Ulga na prototyp,

• Ulga termomodernizacyjna,

• Darowizny,

• IKZE (odliczenie od dochodu w PIT, ale nie w DS).

Co faktycznie pomniejsza podstawę daniny:

• Wyłącznie składki na ubezpieczenia społeczne (w zakresie wskazanym w art. 30h ust. 2),

• Przy dochodach z zagranicznej jednostki kontrolowanej - dywidenda lub dochód ze zbycia udziałów w tej jednostce, jeśli zostały już raz opodatkowane (aby uniknąć podwójnego opodatkowania).

Praktyczna pułapka: Klient korzystający z ulgi B+R, który obniżył sobie dochód na PIT-36L z 1,5 mln do 900 000 zł dzięki uldze - może być przekonany, że nie płaci daniny. Ale! Jeśli ulga B+R nie obniża podstawy daniny, a bez niej dochód liniowy wynosił 1,5 mln zł, danina i tak może być należna. To jest realne ryzyko, które należy sprawdzić.

Straty z lat ubiegłych - co można uwzględnić

Organy podatkowe początkowo odmawiały prawa do uwzględniania strat przy obliczaniu podstawy daniny. Linia orzecznicza NSA - szczególnie wyrok z 2022 r. - przełamała to stanowisko: podatnicy ustalają podstawę daniny solidarnościowej od sumy dochodów ze źródeł, a zatem mają prawo obniżyć każdy z dochodów o wartość straty z poprzednich lat, pochodzącej z tego samego źródła.

Ministerstwo Finansów potwierdziło to stanowisko w odpowiedzi na interpelację poselską w 2023 r.

Przykłady obliczenia

Przykład 1 - Lekarz z etatu i umów o dzieło:
Podatnik jest lekarzem, osiąga:
- wynagrodzenie z umowy o pracę (szpital): 480 000 zł dochodu,
- dochody z umów o dzieło za szkolenia medyczne: 520 000 zł dochodu,
- dywidendy z prywatnych inwestycji w spółkę: 300 000 zł (art. 30a - 19% ryczałt).

Suma kwalifikowanych dochodów: 1 000 000 zł
Dywidendy (art. 30a): poza podstawą DS
Odliczenie składek społecznych: 0 zł
Podstawa daniny: 1 000 000 - 1 000 000 = 0 zł
Danina: 0 zł

Gdyby jeden kontrakt o dzieło był o 1 000 zł większy - danina wyniosłaby 40 zł.

Przykład 2 - Przedsiębiorca liniowy i akcje:
Prowadzi JDG na podatku liniowym i inwestuje na giełdzie:
- Dochód z działalności liniowej (PIT-36L): 750 000 zł,
- Dochód ze sprzedaży akcji (PIT-38, art. 30b): 400 000 zł,
- Odliczone składki społeczne: 18 000 zł.

Suma kwalifikowanych dochodów: 1 150 000 zł
Po odliczeniu składek: 1 132 000 zł
Nadwyżka ponad 1 mln: 132 000 zł
Danina (132 000 × 4%): 5 280 zł

Przykład 3 - Ryczałtowiec z wysokim przychodem:
Firma IT na ryczałcie 12%:
- Przychód z ryczałtu: 2 400 000 zł,
- Brak innych dochodów kwalifikowanych.

Danina: 0 zł - przychody ryczałtowe nie wchodzą do DS, niezależnie od ich wysokości.

Przykład 4 - Ryczałtowiec z dodatkowym dochodem liniowym:
- Przychód z ryczałtu IT: 2 400 000 zł (poza DS),
- Dochód z odrębnej działalności liniowej: 200 000 zł (wchodzi do DS),
- Zysk ze sprzedaży udziałów: 900 000 zł (art. 30b - wchodzi do DS),
- Odliczone składki: 15 000 zł.

Suma kwalifikowanych dochodów: 1 100 000 zł
Po odliczeniu składek: 1 085 000 zł
Nadwyżka: 85 000 zł
Danina: 3 400 zł

DSF-1 - deklaracja o wysokości daniny solidarnościowej

Czym jest DSF-1?
DSF-1 to osobna deklaracja podatkowa, składana niezależnie od zeznań PIT (PIT-36, PIT-36L, PIT-37, PIT-38). Nie jest załącznikiem do żadnego z nich. Składa się wyłącznie wtedy, gdy podstawa obliczenia daniny jest większa od zera.

Termin złożenia i zapłaty:
DSF-1 składa się w terminie do 30 kwietnia roku następującego po roku podatkowym, którego dotyczy.

Brak zaliczek w ciągu roku:
Danina solidarnościowa nie wymaga odprowadzania zaliczek w trakcie roku. Rozlicza się ją jednorazowo po zakończeniu roku - w DSF-1 do końca kwietnia.

Co zawiera DSF-1:
Dane identyfikacyjne podatnika, sumę kwalifikowanych dochodów z poszczególnych zeznań PIT, kwotę odliczanych składek na ubezpieczenia społeczne, obliczoną podstawę i kwotę daniny.

Korekta DSF-1:
Jeśli po złożeniu DSF-1 podatnik koryguje zeznanie PIT (np. PIT-36L), zmieniające dochody wchodzące do DS - konieczne jest złożenie korekty DSF-1.

Rachunek do wpłaty:
Wpłata odbywa się na mikrorachunek podatkowy podatnika (ten sam, co w przypadku PIT).

Danina a wspólne rozliczenie małżonków

Danina solidarnościowa zawsze jest zobowiązaniem indywidualnym. Rozlicza się ją w osobnej deklaracji DSF-1, niezależnie od sposobu rozliczenia PIT. Fakt, że jeden z małżonków płaci daninę, nie wyklucza wspólnego rozliczenia PIT z małżonkiem. Danina dotyczy osobistych dochodów i nie łączy się z dochodami współmałżonka.

Danina solidarnościowa a ryczałt ewidencjonowany - szczegółowe omówienie

Czy ryczałtowiec z dużymi przychodami płaci daninę solidarnościową?

Warstwa 1: Przychody z ryczałtu - NIE wchodzą do podstawy DS
Bez względu na wysokość przychodów z ryczałtu ewidencjonowanego - nie tworzą one podstawy daniny solidarnościowej. Ryczałt ewidencjonowany (PIT-28) nie jest wymieniony w katalogu źródeł z art. 30h ustawy o PIT.

Pełne omówienie zasad ryczałtu, stawek i limitów na 2026 rok znajdziesz tutaj: Ryczałt 2026 – nowości i zasady.

Warstwa 2: Inne dochody ryczałtowca - mogą wchodzić
Jeśli podatnik rozliczający JDG ryczałtem posiada dodatkowo dochody z etatu (skala), sprzedaży akcji (art. 30b), czy działalności liniowej - te dochody są sumowane przy progu 1 mln zł.

Podsumowanie

Danina solidarnościowa jest podatkiem wąskim zakresowo, ale bardzo wrażliwym na szczegóły kwalifikacji. Dla biur rachunkowych obsługujących klientów z dochodami zbliżającymi się do 1 mln zł kluczowe jest pełne zinwentaryzowanie wszystkich źródeł: skala, liniowy, giełda, CFC. Ryczałt leży poza zasięgiem daniny, ale ryczałtowiec z dodatkową działalnością liniową lub aktywnym portfelem akcji może nieoczekiwanie znaleźć się powyżej progu.

Termin 30 kwietnia jest twardy - i DS nie pojawia się w żadnej zaliczkowej deklaracji, więc podatnik nie dostaje żadnego systemowego sygnału ostrzegawczego w ciągu roku.

Chcesz szybciej weryfikować przepisy i odpowiadać na pytania klientów o daninę solidarnościową? Przetestuj Księgoboty przez 14 dni za darmo - narzędzie zaprojektowane specjalnie dla biur rachunkowych.