Amortyzacja jednorazowa (de minimis)

Wyobraź sobie, że kupujesz maszynę za 80 000 zł. Standardowo musisz ją amortyzować przez kilka lat - co roku wrzucasz w koszty tylko ułamek tej kwoty. Ale jest sposób, żeby zaliczyć całość do kosztów już w roku zakupu. Legalnie, bez kombinowania. To właśnie amortyzacja jednorazowa, potocznie zwana “de minimis”. Jeśli prowadzisz małą firmę, ten mechanizm może realnie obniżyć Twój podatek - i to znacząco.

Czym właściwie jest amortyzacja jednorazowa?

Normalnie środki trwałe (maszyny, urządzenia, sprzęt) amortyzujesz przez kilka lub kilkanaście lat. Każdego roku wrzucasz w koszty tylko określony procent wartości. Amortyzacja jednorazowa pozwala Ci zaliczyć całą wartość środka trwałego do kosztów w roku jego nabycia - zamiast rozkładać to na lata.

Brzmi świetnie? Bo jest świetne. Ale - jak to w podatkach - są warunki, limity i pułapki. Zacznijmy od początku.

Podstawa prawna: - art. 22k ust. 7-13 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz.U. z 2024 r. poz. 226 ze zm.) - dla przedsiębiorców rozliczających PIT (JDG, spółki cywilne) - art. 16k ust. 7-13 ustawy z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych (Dz.U. z 2023 r. poz. 2805 ze zm.) - dla spółek rozliczających CIT

Kto może skorzystać?

Nie każdy przedsiębiorca ma dostęp do tego narzędzia. Uprawnione są dwie grupy:

Mali podatnicy

To firmy, których przychody ze sprzedaży (wraz z kwotą należnego podatku VAT - czyli liczy się przychód brutto, łącznie z VAT, co wynika wprost z art. 5a pkt 20 ustawy o PIT i art. 4a pkt 10 ustawy o CIT) w poprzednim roku podatkowym nie przekroczyły 2 000 000 euro. W 2026 roku oznacza to limit 8 517 000 zł (przeliczony według kursu NBP 4,2586 zł/EUR na pierwszy dzień roboczy października 2025 r. - tabela nr 190/A/NBP/2025 z dnia 2025-10-01). Jeśli Twoja firma mieści się w tym progu - jesteś małym podatnikiem i możesz korzystać z jednorazowej amortyzacji.

Limit ten obowiązuje zarówno na gruncie VAT, jak i PIT/CIT - w obu przypadkach próg to 2 000 000 EUR i ta sama kwota przeliczeniowa 8 517 000 zł.

Prowadzisz JDG? Sprawdź, jakie obowiązki i możliwości masz w 2026 roku: Jednoosobowa działalność gospodarcza. Jeśli chcesz się upewnić, czy Twój kontrahent lub Ty sami figurujecie poprawnie w rejestrach VAT, zajrzyj też do artykułu o Białej liście podatników VAT.

Podatnicy rozpoczynający działalność

Jeśli dopiero zaczynasz - w roku otwarcia firmy masz prawo do jednorazowego odpisu niezależnie od przychodów. To ukłon ustawodawcy w stronę startujących przedsiębiorców.

Ważne zastrzeżenie dla “nowych” firm: Z tego przywileju nie skorzystasz, jeśli w roku rozpoczęcia działalności lub w ciągu dwóch poprzednich lat prowadziłeś już inną działalność gospodarczą - albo robił to Twój małżonek w ramach wspólności majątkowej. Co ważne: to ograniczenie dotyczy wyłącznie kwalifikacji jako “podatnik rozpoczynający działalność” - jeśli spełniasz kryterium małego podatnika, możesz skorzystać z jednorazowej amortyzacji niezależnie od tej reguły.

Zaczynasz firmę? Dowiedz się, jak działają preferencyjne składki ZUS dla nowych przedsiębiorców: Etapy preferencyjnego oskładkowania.

Na co można to zastosować?

Jednorazowa amortyzacja dotyczy środków trwałych zaliczanych do grup 3-8 Klasyfikacji Środków Trwałych (KŚT). W praktyce to:

• maszyny i urządzenia (grupy 3-6),

• środki transportu - ale z wyjątkami! (grupa 7),

• narzędzia, przyrządy, wyposażenie (grupa 8).

Żeby dany składnik majątkowy w ogóle trafił do jednorazowej amortyzacji, musi spełniać definicję środka trwałego: być kompletny, zdatny do użytku, z przewidywanym okresem używania powyżej roku i być używany w działalności gospodarczej.

Ewidencja środków trwałych ma coraz większe znaczenie - zwłaszcza w kontekście nowych obowiązków JPK. Sprawdź co się zmienia: JPK_ST_KR - ewidencja środków trwałych w 2026 roku.

Samochody osobowe - uwaga, pułapka!

Samochody osobowe są wyłączone wprost z art. 22k ust. 7 ustawy o PIT (odpowiednio art. 16k ust. 7 ustawy o CIT). I tu właśnie kryje się poważna pułapka: o tym, czy masz do czynienia z “samochodem osobowym”, decyduje definicja zawarta w przepisach o podatku dochodowym - a nie to, jak pojazd jest sklasyfikowany na potrzeby VAT-u.

Pan Adam, który chce zamortyzować jednorazowo nowego Forda Transit w wersji 9-osobowej, powinien wiedzieć, że “ciężarowość” pojazdu w rozumieniu VAT nie przesądza o jego kwalifikacji w PIT. Pojazdy 9-osobowe mogą - w zależności od spełnienia ustawowej definicji - spełniać definicję samochodu osobowego w podatku dochodowym. Warto to sprawdzić z księgowym lub doradcą podatkowym przed zakupem, nie po.

Planujesz zakup samochodu do firmy? Zanim podpiszesz umowę, koniecznie przeczytaj o nowych limitach w 2026 roku: Samochód w firmie od 2026 roku - nowe limity, które musisz znać.

A co ze sprzętem poniżej 10 000 zł?

Tu jest zasada, którą wielu przedsiębiorców pomija. Środki trwałe o wartości do 10 000 zł możesz zaliczyć bezpośrednio w koszty - i nie wliczają się one do limitu jednorazowej amortyzacji. To osobna ścieżka, bez stosowania mechanizmu de minimis i bez uszczuplania Twojego rocznego limitu 213 000 zł. Prawidłowe ujęcie w kosztach i ewidencja są oczywiście nadal wymagane.

Pan Tomek otwiera agencję graficzną w lutym 2026 r. Kupuje tablet graficzny poniżej 10 000 zł, więc zalicza go bezpośrednio w koszty (jest to wybór podatnika, nie automatyzm - wymaga podjęcia odpowiedniej decyzji), bez angażowania puli de minimis.

Dodatkowo kupuje profesjonalną drukarkę wielkoformatową za 42 000 zł netto (KŚT grupa 4) - tu stosuje jednorazową amortyzację jako podatnik rozpoczynający działalność. Limit 213 000 zł pozostaje niemal nienaruszony.

Ciekawi Cię, jak rozliczać drobny sprzęt kupiony na firmę? Przeczytaj: Zakup monitora na firmę - czy można zaliczyć do kosztów?

Ile można zamortyzować jednorazowo? Limit w 2026 roku

W 2026 roku limit jednorazowej amortyzacji wynosi 213 000 zł - to równowartość 50 000 euro przeliczona według kursu NBP (4,2586 zł/EUR) na pierwszy dzień roboczy października 2025 r. (tabela nr 190/A/NBP/2025), zaokrąglona do pełnych 1 000 zł per art. 22k ust. 12 ustawy o PIT.

Jak limit zmieniał się w ostatnich latach:

Każdego roku limit obliczany jest jako równowartość 50 000 EUR według kursu z 1. dnia roboczego października roku poprzedniego, zaokrąglona do pełnych 1 000 zł (art. 22k ust. 12 ustawy o PIT).

Limit jest roczny i dotyczy łącznej wartości jednorazowych odpisów amortyzacyjnych de minimis w danym roku podatkowym. Jeśli kupisz kilka środków trwałych, ich wartości sumują się - nie możesz przekroczyć 213 000 zł łącznie.

Czy “jednorazowy” znaczy jeden odpis?

Niekoniecznie. Możesz dokonywać kilku odpisów w ciągu roku - ważne, żeby zmieścić się w limicie i w tym samym roku podatkowym. “Jednorazowa” amortyzacja oznacza zatem pełne umorzenie środka trwałego w roku jego nabycia, niekoniecznie w jednej operacji księgowej.

Dwa limity - nie myl ich ze sobą!

Korzystając z jednorazowej amortyzacji de minimis, musisz pilnować dwóch odrębnych progów:

Limit 1 - Podatkowy limit jednorazowej amortyzacji: 50 000 EUR rocznie (213 000 zł w 2026 r.) Określa, ile możesz łącznie zamortyzować jednorazowo w danym roku podatkowym. Dotyczy każdego roku z osobna.

Limit 2 - Limit pomocy de minimis: 300 000 EUR w ciągu 3 lat (okres kroczący) Określa, ile łącznie pomocy publicznej (nie tylko amortyzacji, ale też dotacji, dofinansowań i innych form wsparcia zakwalifikowanych jako de minimis) możesz otrzymać w bieżącym roku i dwóch poprzednich łącznie. To nie są trzy lata kalendarzowe z góry - to tzw. okres kroczący: bieżący rok + dwa bezpośrednio go poprzedzające.

Przekroczenie limitu de minimis oznacza konieczność zwrotu pomocy - nawet jeśli mieściłeś się w rocznym limicie amortyzacji.

Pułapka de minimis - co to jest i jak sprawdzić swój “zapas”?

Jednorazowa amortyzacja to forma pomocy publicznej de minimis - wsparcia ze strony państwa, dozwolonego przez UE, ale tylko do określonego pułapu.

Zgodnie z rozporządzeniem Komisji (UE) nr 2023/2831 z dnia 13 grudnia 2023 r. w sprawie stosowania art. 107 i 108 TFUE do pomocy de minimis, łączna pomoc de minimis dla jednego przedsiębiorcy nie może przekroczyć 300 000 EUR w ciągu 3 kolejnych lat obrotowych (przy czym “3 lata” to okres kroczący: bieżący rok + dwa poprzednie).

Ważna subtelność: “jedno przedsiębiorstwo” w rozumieniu przepisów o pomocy publicznej może obejmować podmioty powiązane kapitałowo lub organizacyjnie. Jeśli masz powiązane spółki lub udziały w innych firmach - limit de minimis może być liczony łącznie dla całej grupy powiązanych podmiotów. To niuans, o którym warto wiedzieć.

Firma Pani Moniki w 2024 r. otrzymała dotację w wysokości 150 000 EUR i dofinansowanie 80 000 EUR - łącznie 230 000 EUR (zakładając, że obie kwoty zostały udzielone jako pomoc de minimis i potwierdzone stosownymi zaświadczeniami - nie każda dotacja z funduszy unijnych jest automatycznie pomocą de minimis, zależy to od podstawy prawnej programu). W 2026 r. chce skorzystać z jednorazowej amortyzacji. Limit 300 000 EUR w 3 latach (liczonych jako okres kroczący: 2024 + 2025 + 2026): już “wydała” 230 000 EUR, zostało jej jeszcze 70 000 EUR zapasu. Może skorzystać z jednorazowej amortyzacji, ale tylko do wartości odpisu nieprzekraczającej tego zapasu. Planując zakup środka trwałego za 100 000 zł, musi przeliczyć kwotę odpisu na euro i sprawdzić, czy mieści się w pozostałym limicie. Jeśli przekroczy - narazi się na konieczność zwrotu pomocy.

Pamiętaj, że “trzy lata” to nie trzy lata kalendarzowe z góry, lecz bieżący rok i dwa poprzednie - jest to tzw. okres kroczący.

Jak sprawdzić swój stan? Skorzystaj z Systemu Udostępniania Danych o Pomocy Publicznej (SUDOP) prowadzonego przez UOKiK - znajdziesz tam historię całej otrzymanej pomocy de minimis.

Spółka cywilna - tu jest ważna pułapka!

Jeśli prowadzisz działalność w formie spółki cywilnej, zapamiętaj jedną kluczową zasadę dotyczącą limitu jednorazowej amortyzacji.

Spółka cywilna nie jest podatnikiem podatku dochodowego - podatnikami są jej wspólnicy. W praktyce jednak odpisy amortyzacyjne dokonywane w ramach działalności spółki są przypisywane wspólnikom proporcjonalnie do udziałów w zysku, a łączna wartość jednorazowych odpisów przypadających na wszystkich wspólników nie może przekroczyć 213 000 zł. Oznacza to, że spółka ma do dyspozycji jeden wspólny limit - nie odrębny dla każdego ze wspólników.

Spółka cywilna “Bracia Kowalski” - Jan i Piotr - prowadzi firmę budowlaną. Kupują w 2026 r. : wibrator do betonu za 18 000 zł i rusztowanie systemowe za 210 000 zł. Łącznie: 228 000 zł - przekraczają łączny limit 213 000 zł! Gdyby każdy wspólnik miał własne 213 000 zł, problemu by nie było. Ale wspólny limit dla spółki jest jeden - bracia muszą zdecydować, który środek trwały amortyzują jednorazowo, a który standardowo. Rusztowanie wchodzi w limit, wibrator już nie - lub odwrotnie. Wybór strategiczny, który warto przemyśleć z księgowym.

Jak to technicznie zrobić?

Procedura jest stosunkowo prosta:

Ustal wartość początkową środka trwałego.

Jeśli jesteś VAT-owcem z prawem do odliczenia podatku - wartość ustalasz netto (bez VAT). Jeśli VAT-u nie odliczasz - wartość brutto wchodzi do wartości początkowej.

Wprowadź środek trwały do ewidencji.

W miesiącu jego nabycia lub - co ważne - oddania do używania (kompletny i zdatny do użytku). To od tego momentu masz prawo do odpisu.

Dokonaj jednorazowego odpisu amortyzacyjnego.

Możesz to zrobić w miesiącu wprowadzenia do ewidencji lub w dowolnym późniejszym miesiącu tego samego roku podatkowego.

Dopełnij obowiązków dokumentacyjnych związanych z pomocą de minimis.

Korzystanie z jednorazowej amortyzacji wiąże się z obowiązkami w zakresie dokumentowania pomocy publicznej - w szczególności weryfikacją limitu w SUDOP oraz posiadaniem odpowiedniej dokumentacji (zaświadczeń o otrzymanej pomocy de minimis). Szczegółowe wymogi dokumentacyjne warto skonsultować z księgowym - różnią się w zależności od sytuacji.

Pani Kasia prowadzi salon fryzjerski i w maju 2026 r. kupuje fotel fryzjerski za 14 500 zł netto (KŚT grupa 8, spełnia kryteria środka trwałego). Wprowadza go do ewidencji w maju i dokonuje jednorazowego odpisu. Cała kwota 14 500 zł trafia do kosztów uzyskania przychodu w 2026 r. - zamiast być amortyzowana przez kilka lat. Jej “zapas” limitu de minimis zmniejsza się o wartość odpisu w przeliczeniu na euro.

Czego NIE można amortyzować jednorazowo?

• Samochody osobowe - wyłączone wprost z art. 22k ust. 7 ustawy o PIT / art. 16k ust. 7 ustawy o CIT. Uwaga: definicja “samochodu osobowego” pochodzi z przepisów podatkowych, nie z przepisów o VAT.

• Wartości niematerialne i prawne - licencje, patenty, znaki towarowe nie podlegają jednorazowej amortyzacji de minimis.

• Środki trwałe grup 1 i 2 KŚT - nieruchomości i budynki są poza zakresem tej preferencji.

• Nowe podmioty z przekształcenia, połączenia lub podziału - podmioty, które powstały z przekształcenia, podziału lub połączenia innych podmiotów, nie kwalifikują się jako “podatnicy rozpoczynający działalność”. Mogą jednak korzystać z jednorazowej amortyzacji, jeśli spełniają kryterium małego podatnika.

Rozważasz przekształcenie JDG w spółkę? Zapoznaj się z konsekwencjami podatkowymi i prawnymi: Jak przekształcić jednoosobową działalność gospodarczą w spółkę z o.o.?

Prowadzisz lub zakładasz spółkę rozliczającą CIT? Sprawdź kompleksowy przewodnik po spółce kapitałowej: Spółka kapitałowa.

Alternatywa: jednorazowa amortyzacja fabrycznie nowych środków trwałych

Istnieje osobny mechanizm wart uwagi - jednorazowa amortyzacja fabrycznie nowych środków trwałych z limitem 100 000 zł rocznie (art. 22k ust. 14-21 ustawy o PIT / art. 16k ust. 14-21 ustawy o CIT).

Kluczowa różnica: ten instrument nie jest pomocą de minimis, więc nie uszczupla Twojego limitu 300 000 EUR. Co więcej - i to istotna zaleta - z tego mechanizmu mogą skorzystać wszyscy podatnicy, nie tylko mali i rozpoczynający działalność. Jedynym warunkiem jest nabycie fabrycznie nowego środka trwałego z grup KŚT 3-6 i 8.

Jeśli kupujesz nowy sprzęt i masz już “napięty” limit de minimis - może to być lepsza ścieżka.

Zastanawiasz się, czy zamiast zakupu środka trwałego lepszy będzie leasing? Porównaj obie opcje: Leasing operacyjny i finansowy.

Sprawdź to sam - bezpiecznie i szybko

Masz pytania dotyczące amortyzacji lub innych kwestii podatkowych? Chcesz szybko zweryfikować przepisy, sprawdzić limity albo przygotować odpowiedź dla klienta?

Wypróbuj Księgoboty bezpłatnie na https://ksiegoboty.pl - inteligentne wsparcie dla nowoczesnych biur rachunkowych i księgowych, którzy cenią pewność i precyzję. Sprawdź też, jak Księgoboty pomagają w optymalizacji podatkowej i analizie zdarzeń gospodarczych