Zwolnienie podmiotowe z VAT 2026

Nie każdy przedsiębiorca musi zostać czynnym podatnikiem VAT zaraz po otwarciu działalności. Polskie prawo przewiduje tzw. zwolnienie podmiotowe, które pozwala prowadzić firmę bez rozliczania tego podatku - pod warunkiem spełnienia określonych kryteriów. W 2026 roku zasady te uległy istotnej zmianie. Sprawdź, czy możesz korzystać ze zwolnienia i co to oznacza w praktyce.

Czym jest zwolnienie podmiotowe z VAT?

W systemie VAT funkcjonują dwa rodzaje zwolnień:

• Przedmiotowe - zależy od rodzaju sprzedawanego towaru lub usługi (np. usługi medyczne, edukacyjne, finansowe)

• Podmiotowe - zależy od osoby podatnika i wysokości jego rocznego obrotu

Ten artykuł dotyczy wyłącznie zwolnienia podmiotowego. Warto jednak pamiętać, że w przypadku bardziej skomplikowanych operacji, takich jak VAT łańcuchowy i transakcje międzynarodowe, zasady mogą wymagać głębszej analizy.

Istota zwolnienia podmiotowego jest prosta: jeśli Twoja roczna sprzedaż nie przekracza określonego limitu i nie świadczysz usług lub nie sprzedajesz towarów objętych bezwzględnym wyłączeniem - nie musisz naliczać VAT, rejestrować się jako podatnik VAT czynny ani składać deklaracji JPK_V7.

Podstawa prawna: art. 113 ust. 1 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług.

Limit na 2026 rok: 240 000 zł

Od 1 stycznia 2026 r. limit sprzedaży uprawniający do zwolnienia podmiotowego wynosi 240 000 zł netto rocznie (tj. bez kwoty podatku). Zmiana wynika z ustawy z dnia 24 czerwca 2025 r. o zmianie ustawy o podatku od towarów i usług (Dz. U. z 2025 r. poz. 896). Do końca 2025 roku obowiązywał limit 200 000 zł.

“Zwalnia się od podatku sprzedaż dokonywaną przez podatnika posiadającego siedzibę działalności gospodarczej na terytorium kraju, u którego wartość sprzedaży, z wyłączeniem podatku, nie przekroczyła w poprzednim ani bieżącym roku podatkowym kwoty 240 000 zł.” art. 113 ust. 1 ustawy o VAT w brzmieniu od 1.01.2026 r.

Zwolnienie ma charakter dobrowolny - możesz z niego zrezygnować w dowolnym momencie i stać się czynnym podatnikiem VAT.

Czego nie wlicza się do limitu 240 000 zł?

Zgodnie z art. 113 ust. 2 ustawy o VAT, do wartości sprzedaży określonej w limicie nie wlicza się:

• Wewnątrzwspólnotowej sprzedaży towarów na odległość oraz sprzedaży na odległość towarów importowanych - jeśli nie podlega opodatkowaniu na terytorium Polski.

• Odpłatnej dostawy towarów i usług zwolnionych z VAT na podstawie art. 43 ust. 1 lub przepisów z art. 82 ust. 3 - z wyjątkami m.in.:

• transakcji związanych z nieruchomościami

• usług finansowych: zarządzania funduszami, udzielania kredytów i pożyczek, instrumentów finansowych (art. 43 ust. 1 pkt 7, 12 i 38-41)

• usług ubezpieczeniowych

• jeżeli czynności te nie mają charakteru transakcji pomocniczych

• Odpłatnej dostawy towarów zaliczanych do środków trwałych oraz WNiP podlegających amortyzacji

Przykład 1 - konsultant IT z usługami zwolnionymi
Pan Rafał prowadzi działalność jako konsultant IT. Udziela prywatnych lekcji programowania (usługa edukacyjna zwolniona z VAT na podstawie art. 43 ust. 1 pkt 27) za 60 000 zł i świadczy usługi IT za 190 000 zł. Do limitu zwolnienia podmiotowego wlicza jedynie 190 000 zł z usług IT - przychód z nauczania jest zwolniony przedmiotowo (art. 43 ust. 1 pkt 27) i nie wchodzi do podstawy obliczania limitu. Kwota 190 000 zł nie przekracza 240 000 zł, więc Pan Rafał pozostaje w zwolnieniu podmiotowym.

Kto nie może korzystać ze zwolnienia - wyłączenia z art. 113 ust. 13

Zwolnienie podmiotowe nie przysługuje bez względu na wysokość obrotu, jeśli podatnik dokonuje sprzedaży towarów lub świadczy usługi wymienione w art. 113 ust. 13 ustawy o VAT.

Towary, których sprzedaż wyklucza zwolnienie:

• Wyroby z metali szlachetnych lub z udziałem tych metali, a także artykuły biżuterii artystycznej o wieku powyżej 100 lat - załącznik nr 12 do ustawy o VAT

• Towary opodatkowane podatkiem akcyzowym - z wyjątkiem:

• energii elektrycznej (CN 2716 00 00)

• wyrobów tytoniowych

• samochodów osobowych, innych niż nowe, zaliczanych do środków trwałych podlegających amortyzacji

• Budynki, budowle lub ich części (w przypadkach z art. 43 ust. 1 pkt 10 lit. a i b ustawy)

• Tereny budowlane

• Nowe środki transportu

• Towary sprzedawane przez internet (bez jednoczesnej fizycznej obecności stron), z katalogu:

• Preparaty kosmetyczne i toaletowe (PKWiU 20.42.1)

• Komputery, wyroby elektroniczne i optyczne (PKWiU 26)

• Urządzenia elektryczne (PKWiU 27)

• Maszyny i urządzenia, gdzie indziej niesklasyfikowane (PKWiU 28)

• Części do pojazdów samochodowych i motocykli (hurtowo i detalicznie)

Usługi, których świadczenie wyklucza zwolnienie:

• Usługi prawnicze

• Usługi doradcze - z wyjątkiem doradztwa rolniczego związanego z uprawą roślin, hodowlą zwierząt oraz sporządzaniem planu zagospodarowania i modernizacji gospodarstwa

• Usługi jubilerskie

• Usługi ściągania długów, w tym factoring

Przykład 2 - adwokat bez wyboru
Pani Katarzyna otworzyła kancelarię adwokacką w 2026 roku. Jej miesięczne przychody to zaledwie 9 000 zł netto - roczny obrót to ok. 108 000 zł, znacznie poniżej limitu 240 000 zł. Mimo to Pani Katarzyna nie może skorzystać ze zwolnienia podmiotowego - usługi prawnicze są z niego wyłączone bezwzględnie. Musiała zarejestrować się jako podatnik VAT czynny przed wystawieniem pierwszej faktury.

Przykład 3 - sklep internetowy z elektroniką
Pan Szymon sprzedaje przez własny sklep internetowy słuchawki i akcesoria audio (PKWiU 26). Mimo że jego roczny obrót wynosi 85 000 zł, nie może stosować zwolnienia podmiotowego - towary elektroniczne sprzedawane przez internet bez fizycznej obecności stron są wprost wymienione w wyłączeniach. Pan Szymon od pierwszej sprzedaży jest podatnikiem VAT czynnym.

Nowi przedsiębiorcy - proporcja do okresu działalności

Przedsiębiorca rozpoczynający działalność w trakcie roku nie ma do dyspozycji pełnego limitu 240 000 zł. Musi go wyliczyć proporcjonalnie do liczby dni prowadzenia działalności w danym roku podatkowym (art. 113 ust. 9 ustawy o VAT). Warto przy okazji sprawdzić preferencyjne składki ZUS dla nowych przedsiębiorców, aby kompleksowo zaplanować koszty na starcie.

Wzór proporcji:
Limit proporcjonalny = 240 000 zł x liczba dni działalności w roku / 365

Przykład 4 - fotografka otwierająca biznes w lipcu
Pani Zofia zarejestruje działalność fotograficzną 1 lipca 2026 roku. Od tej daty do 31 grudnia 2026 roku pozostaje 184 dni. Jej limit proporcjonalny wynosi:
240 000 zł x 184 dni / 365 = 120 986,30 zł
Jeśli do 31 grudnia 2026 roku Pani Zofia nie przekroczy 120 986,30 zł netto przychodu, przez cały 2026 rok korzysta ze zwolnienia podmiotowego.

Co się dzieje w momencie przekroczenia limitu?

Zgodnie z art. 113 ust. 5 ustawy, zwolnienie traci moc od konkretnej transakcji, którą przekroczono limit - nie od początku miesiąca ani roku. Nie dzieli się tej czynności proporcjonalnie - cała transakcja powodująca przekroczenie limitu podlega już opodatkowaniu VAT.

Przykład 5 - moment przekroczenia u dekoratora wnętrz
Pan Marcin prowadzi studio dekoracji wnętrz. W dniu 22 września 2026 roku wystawia fakturę za kompleksowe urządzenie apartamentu na kwotę 15 000 zł netto. W tym momencie jego łączna sprzedaż od początku roku wynosi 231 000 zł. Po doliczeniu tej faktury - 246 000 zł - przekracza limit 240 000 zł.

Co to oznacza w praktyce:

• Faktury na łączną kwotę 231 000 zł (do 21 września 2026) - wystawione poprawnie bez VAT

• Faktura za apartament z 22 września 2026 - cała ta transakcja 15 000 zł netto musi być wystawiona już z VAT

• Pan Marcin ma obowiązek niezwłocznej rejestracji jako podatnik VAT czynny (formularz VAT-R) - powinien ją złożyć jeszcze przed wystawieniem tej faktury

• Od tego momentu wystawia wyłącznie faktury z wykazanym VAT

Ważna uwaga praktyczna: jeśli cena z klientem była uzgodniona “na rękę” (kwota brutto), przekroczenie limitu oznacza, że VAT trzeba “wyciągnąć” z tej kwoty - zmniejsza to Twój przychód netto. Dlatego warto monitorować obroty na bieżąco i zawczasu uzgodnić z klientami cenę netto + VAT.

Rezygnacja ze zwolnienia - kiedy warto?

Możesz zrezygnować ze zwolnienia podmiotowego zanim przekroczysz limit - dobrowolnie, składając formularz VAT-R do właściwego urzędu skarbowego. Jeśli jesteś już zarejestrowany jako podatnik zwolniony - zawiadomienie składasz przed początkiem miesiąca (lub kwartału), od którego rezygnujesz. Jeśli dopiero zaczynasz - przed wykonaniem pierwszej czynności opodatkowanej.

Kiedy rejestracja jako VAT czynny się opłaca mimo możliwości zwolnienia:

• Twoi klienci to głównie firmy (czynni podatnicy VAT), którzy mogą odliczyć VAT i preferują faktury z podatkiem

• Planujesz duże zakupy inwestycyjne (sprzęt, samochód firmowy, lokal) - odliczysz VAT naliczony. W takich sytuacjach warto też przeanalizować leasing operacyjny i finansowy oraz sprawdzić, co możesz odliczyć od podatku.

• Sprzedajesz towary lub usługi opodatkowane niższą stawką VAT (5% lub 8%) przy kosztach obłożonych 23% - możesz zyskać na odliczeniu

Kiedy zwolnienie podmiotowe ma sens:

• Sprzedajesz głównie osobom fizycznym (konsumentom), dla których VAT jest kosztem

• Twoje zakupy firmowe są niewielkie - mało VAT naliczonego do odliczenia

• Chcesz maksymalnie uprościć administrację firmy, zwłaszcza jeśli wybrałeś ryczałt 2026 jako formą opodatkowania dochodu.

Powrót do zwolnienia po jego utracie

Co do zasady (art. 113 ust. 11 ustawy), podatnik który utracił prawo do zwolnienia lub dobrowolnie z niego zrezygnował, może wrócić nie wcześniej niż po upływie roku, licząc od końca roku, w którym utracił prawo lub zrezygnował.

Przykład 6 - rok karencji
Pan Grzegorz przekroczył limit w październiku 2025 roku i stał się czynnym podatnikiem VAT. Chciałby wrócić do zwolnienia jak najszybciej. Najwcześniej może to zrobić 1 stycznia 2027 roku (rok po końcu 2025 roku, w którym utracił zwolnienie) - i tylko pod warunkiem, że jego obroty w 2026 r. nie przekroczą 240 000 zł.

Wyjątkowy przepis przejściowy 2025/2026

Ustawa z 24 czerwca 2025 r. przewidziała korzystny wyjątek od zasady rocznej karencji. Podatnicy, którzy w 2025 roku przekroczyli stary limit (200 000 zł), ale nie przekroczyli nowego progu (240 000 zł), mogą wrócić do zwolnienia podmiotowego już od 1 stycznia 2026 r. - bez czekania roku. Przepis przejściowy wyłącza w tym zakresie stosowanie art. 113 ust. 11.

Przykład 7 - powrót bez karencji
Pani Renata prowadziła w 2025 roku studio fotograficzne. W sierpniu 2025 r. przekroczyła ówczesny limit 200 000 zł i stała się podatnikiem VAT czynnym. Ostatecznie jej sprzedaż za cały 2025 rok wyniosła 223 000 zł netto. Ponieważ nie przekroczyła 240 000 zł, Pani Renata mogła skorzystać z przepisu przejściowego i od 1 stycznia 2026 r. powrócić do zwolnienia podmiotowego - bez oczekiwania roku karencji. Zasada działa też dla firm założonych w 2025 roku - w ich przypadku limit liczy się proporcjonalnie do okresu działalności w 2025 roku.

Obowiązki administracyjne - porównanie

*W niektórych sytuacjach (np. VAT UE, procedura SME) mogą wystąpić obowiązki rejestracyjne niezależnie od zwolnienia podmiotowego.
**Podatnik zwolniony nie prowadzi ewidencji VAT jak czynny, ale ma obowiązek bieżącego monitorowania wielkości obrotu (dla kontroli limitu) i prowadzenia dokumentacji dla celów PIT.

Zwolnienie podmiotowe a KSeF w 2026 roku

WAŻNE - często spotykany błąd: podatnicy zwolnieni podmiotowo z VAT nie są automatycznie wyłączeni z obowiązku wystawiania faktur w KSeF. Od 1 kwietnia 2026 r. obowiązek wystawiania faktur ustrukturyzowanych w KSeF dotyczy co do zasady wszystkich podatników VAT - zarówno czynnych, jak i zwolnionych podmiotowo (art. 113) oraz przedmiotowo. Jeśli zatem podatnik zwolniony z VAT (nieprzekraczający limitu 240 tys. zł wartości sprzedaży) wystawia fakturę na żądanie nabywcy-przedsiębiorcy, powinien ją wystawić w KSeF. Warto przy tym wiedzieć, kiedy odliczyć VAT z faktury KSeF.

Ministerstwo Finansów wprost potwierdza: “Tak, podatnicy zwolnieni z VAT przedmiotowo lub podmiotowo mają obowiązek wystawienia faktur przy użyciu KSeF. Zatem, jeśli podatnik jest zwolniony z VAT z racji nieprzekraczania limitu 240 tys. zł wartości sprzedaży, musi, co do zasady, wystawiać faktury w KSeF od 1 kwietnia 2026 r.” (oficjalne FAQ MF - ksef.podatki.gov.pl)

Ważne wyjątki - bez KSeF wystawia się faktury:

• na rzecz osób fizycznych nieprowadzących działalności (konsumentów) - brak obowiązku wystawiania faktury w ogóle, a jeśli wystawiana - może być poza KSeF

• gdy łączna wartość sprzedaży fakturowej u danego podatnika nie przekracza 10 000 zł brutto miesięcznie - do końca 2026 r. można wystawiać faktury papierowe lub elektroniczne poza KSeF

Sankcje za niestosowanie KSeF wejdą w życie dopiero od 1 stycznia 2027 r.
Podstawa prawna: art. 106ga ustawy o VAT; Ustawa z 5.08.2025 r. (Dz.U. 2025 poz. 1203).

Import usług - pułapka dla podatników zwolnionych

Temat często pomijany, a istotny: podatnik korzystający ze zwolnienia podmiotowego z VAT może mimo to być zobowiązany do rozliczenia VAT jako nabywca importowanych usług (np. reklama na Facebooku, usługi Google, subskrypcje SaaS od zagranicznych dostawców spoza UE).

Jeśli nabywasz usługę od kontrahenta zagranicznego, dla której miejscem świadczenia jest Polska (art. 28b ustawy o VAT), masz obowiązek rozliczyć VAT z tytułu importu usług - nawet jeśli jesteś podatnikiem zwolnionym podmiotowo. Takie rozliczenie wymaga złożenia deklaracji VAT-9M lub VAT-8 oraz rejestracji jako podatnik VAT UE.

Mechanizm ten, wraz z praktycznymi przykładami i omówieniem najczęstszych błędów, szczegółowo opisuje artykuł import usług zagranicznych i VAT transgraniczny - lektura obowiązkowa dla każdego, kto korzysta z zagranicznych narzędzi cyfrowych lub usług.

W razie błędu lub braku zgłoszenia takiego importu niezbędna jest korekta JPK za poprzedni okres: import usług i WNT.

Monitorowanie limitów, pilnowanie wyjątków i prawidłowe wystawianie faktur to codzienność w pracy księgowej, ale procesy te nie muszą być uciążliwe. Księgoboty wspierają księgowych w automatyzacji powtarzalnych zadań, dbając o zgodność z aktualnymi przepisami i minimalizując ryzyko błędów. Możesz przetestować to rozwiązanie przez 14 dni bezpłatnie - wystarczy szybka rejestracja na ksiegoboty.pl.